Ekşi Sözlük, Müzik ve Bir Deneyim

İnternet dünyasında müziğini duyurmak isteyen biri için görünürlük kendiliğinden oluşan bir şey değil. Sosyal medya reklamları, playlist başvuruları, PR çalışmaları derken, bir noktada insan daha sıra dışı yöntemleri de düşünmeye başlıyor.

Ben de bir ara, Ekşi Sözlük gibi bağımsız kullanıcı yorumlarıyla öne çıkan bir platformda şarkım hakkında bir paylaşım yapılmasını düşündüm. Bu tür hizmetler sunduğunu belirten bir yazara ulaşmayı, ama işi klasik anlamda “ödeme yap, yorum al” biçiminde kurmamayı planlıyordum. Aklımdaki şey şuydu: karşı taraf şarkıyı gerçekten dinlesin, ne yazacağını ben söylemeyeyim, yorum hür iradesiyle çıksın. Beğenmezse beğenmediğini yazsın.

Mesajı yazdım. Sonra bir süre ona baktım.

Fark ettiğim şey şu oldu: kurgunun içinde, kelimelerle çözemediğim bir tutarsızlık vardı. Parayı ben verdiğim anda, karşı tarafın “hür iradesi” ölçülebilir bir şey olmaktan çıkıyordu. Yorum olumlu çıksa, ne kadarının şarkıya ait olduğunu asla bilemeyecektim. Olumsuz çıksa, o olumsuzluğun da bir hizmet kalemi olduğunu bilecektim. Yani hangi sonuç gelirse gelsin, ondan öğrenebileceğim hiçbir şey yoktu. Görünürlük satın alınabilir; ama satın alınan görünürlükten geri gelen bilgi, satın alındığı anda değerini kaybediyor.

Asıl mesele de sanırım burası. Bugün bir şarkının önümüze gelip gelmemesini belirleyen şey, çoğu zaman şarkının kendisi değil; onu taşıyan mekanizma. Playlist ekonomisi, algoritmik dağıtım, satın alınabilir görünürlük. Bunlar bir eseri iyi ya da kötü yapmıyor, ama hangi eserin dinlenme şansı bulacağını belirliyor. Bir şarkının karşınıza çıkmamış olması onun kötü olduğu anlamına gelmiyor; çıkmış olması da iyi olduğu anlamına gelmiyor. İkisini ayırt edecek bir aracımız yok.

Bu yüzden “insanlar ne dinliyor” sorusunun beni bir yere götürdüğünü düşünmüyorum. Bir şarkıyı popüler yapan şey, o şarkının niteliği değil; insanların onu dinliyor olması. İnsanların onu dinliyor olmasını sağlayan şey de çoğu zaman şarkı değil, arkasındaki yapı. Eleştirilecek bir şey varsa, dinleyicinin zevkinde değil o yapıda aramak gerekiyor.

Sonunda mesajı göndermedim. Bunun yerine bu yazıyı yazdım.

Belki de en doğrusu, müziği yapmaya devam etmek ve ona değer verecek kitlenin zaman içinde kendiliğinden oluşmasını beklemek. Bunun her zaman işlediğinden emin değilim; “iyi müzik eninde sonunda hak ettiği yere ulaşır” demek fazla iyimser olabilir. Ama satın alınmış bir görünürlüğün bana ne söyleyeceğini biliyorum: hiçbir şey.